Tetris

Tekst gościnny napisany przez Jagodę Siekańską

Wiele osób które zaczęły swoją przygodę z grami komputerowymi w latach 90-siątych z pewnością pamięta Tetris. Gra niebywale prosta a zarazem genialna -podbiła wiele serc i zyskała w krótkim czasie popularność na całym świecie. Gra posiadająca rosyjskie korzenie, a świadczy m.in. o tym muzyka - tradycyjna pieśń ludowa pt. Krobniki, która powstała na podstawie wierszu Nikołaja Niekrasowa z 1861 roku.


Na początek Trochę historii

Grę stworzył Aleksjej Pażytnow ze współpracownikami w ZSRR. Pomysł oparto na Pentomino- rozgrywka w typie logicznej układanki, która polega na wypełnieniu określonego pola pentominem – czyli figurą, składającą się z pięciu przylegających do siebie kwadratów.

W 1984 Prawo do gry posiadał Elektronorgtechnica  znany w skrócie jako ELORG - państwowa organizacja, która posiadała monopol na import i eksport sprzętu komputerowego oraz oprogramowania w Związku Radzieckim do 89’. Organizacja była kontrolowana przez Ministerstwo Handlu Zagranicznego ZSRR.
Specyficzna sytuacja tamtych lat polegała na tym, że Tetris z prawnego punktu widzenia był praktycznie pozbawiony właściciela. W jego rozpowszechnieniu uczestniczyło zarówno ZSRR, Wielka Brytania, Węgry, USA jak i Japonia. Ze względu jednak na dużą liczbę niedomówień i sprzeczności skupię się na właściwej grze.

Czy immersyjność Tetris można wytłumaczyć

Autorzy aby nadać rozgrywce większej dynamiki niż miało to miejsce w pentomino zmniejszyli liczbę klocków o jeden tworząc tetrominy. Dodatkowo wzbogacono całą konstrukcję o grawitację - ta zapewniła większą zmienność i podtrzymywała dreszczyk emocji. Pierwsza wersja gry z racji ograniczeń technicznych opierała się na literach: S, Z, L, J, T, O, I <--- (kod literowy jest dodatkowo bardzo dobrze przyswajany).
Aby zdobyć punkt gracz musi utworzyć linię ciągłą w tym celu dokonuje rotacji figurami. Co ciekawe robi to zarówno mentalnie jak i na ekranie komputera. Podejmuje wysiłek aby kontynuować daną czynność gdyż stworzenie całej linii daje mu swoiste poczucie gratyfikacji. Uczucie przyjemności jednak nie trwa długo gdyż oto pojawia się kolejny tetromin i całe zadanie zaczyna się od nowa.
To, że nie ulegamy zniechęceniu po wykonaniu rutynowych czynności zawdzięczmy fakt, że ludzki mózg utrzymuje dłużej w pamięci zadania, które jeszcze nie zostały ukończone (Efekt Zegarnika), oraz kieruje naturalną skłonność człowieka do porządkowania i kończenia zadań.


Współcześnie badania kliniczne nad tetris są prowadzone na coraz szerszą skalę.

PTSD

Emily Holmes, profesor psychologii na Wydziale Neuronauki Klinicznej w Instytucie Karolinskim, razem z dr Lali Iyadurai z Uniwersytetu Oxfordzkiego badając min ofiary wypadków drogowych udowodniły, że osoby grające w Tetris do 6 godzin po zdarzeniu ( im mniejsze okno czasowe tym lepiej) wykazywały mniej objawów stresu pourazowego niż grupa kontrolna. Za wynikami przemawia to, że neurobiologia pamięci sugeruje właśnie 6-godzinne okno do przerwania konsolidacji pamięci.
Naukowcy podpierają się argumentami, że retrospekcje traumatycznych wydarzeń są zmysłowo-percepcyjnymi, wizualno-przestrzennymi obrazami mentalnymi. Kolejne badania udowadniają, że Dzięki koncentracji na zadaniu jakim jest Tetris minimum przez 10 min,( gra wymagające z punktu widzenia funkcji wzrokowo-przestrzennych) można znacznie ograniczyć występowanie retrospekcji z wypadku.

Efekt tetrisa

Jest to możliwe min. dzięki specyficznej działalności tetrisa na naszą pamięć wzrokową- gracze często wspominają, że nawet po zamknięciu oczu widzieli opadające bloczki. Takie zjawisko określono mianem tetris effect. Gdy gracze zapadają w sen często widzą obrazy spadających tetrominos .Obrazy te pojawiają się gdy zamykają oczy lub widzą je na krawędziach ich pól widzenia. W tym sensie efekt Tetris jest formą tzn. obrazów hipnagogicznych.

  • omamy hipnagogiczne, nie są stanem psychopatologicznym - jest to zjawisko fizjologiczne pojawiające się podczas zasypiania i charakteryzuje się występowaniem wyrazistych wyobrażeń. Często dotyczą one sytuacji z minionego dnia i mogą swobodnie przejść w marzenia senne.

Leczenie zespołu leniwego oka

Zespół badawczy kierowany przez dr. Roberta Hessa z McGill University i Instytutu badawczego McGill University Health Center (RI-MUHC) wykorzystał popularną grę wideo Tetris w innowacyjnym podejściu do leczenia niedowidzenia u dorosłych osób z tzw. zespołem leniwego oka.

  • Amblyopia -niedowidzenie tego rodzaju dotyka nawet 3 procent populacji, spowodowane jest znaczną różnicą mocy optycznej oczu, co powoduje tłumienie słabszego oka przez mocniejsze oko. Dzięki dystrybucji informacji między obojgiem oczu w sposób uzupełniający, gra wideo zmusza je do wspólnej pracy.

Podsumowując - Tetris wciąż zdumiewa i zdumiewać będzie. Jego prostota i immersyjność ciekawią kolejne grypy naukowców, którzy poszukują nowych zastosowań dla tej gry min w leczeniu uzależnień behawioralnych np. kompulsyjnego obiadania się.