Seria Civilization w nauczaniu historii

Pierwszy raz grę Sid Meiers Civilization ujrzałem mając około 9 lat. Od tego czasu praktycznie żadna jej część nie uszła mojej uwadze. Jako dziecko, później młody człowiek marzyłem aby lekcje historii, z resztą mojego ulubionego przedmiotu były wspomagane takimi grami jak Cywilizacja. Niestety jako uczeń nie doczekałem się tego momentu. Teraz jako nauczyciel historii wiem, że można zmienić totalnie nauczanie przedmiotu. Zmienić podręcznikową monotonię na podróż w historię świata i człowieka.

Co prawda gra Cywilizacja zmieniła się stanowczo przez lata jednak nie zmieniła się jej wartość edukacyjna, de facto wzrosła. Produkt ten choć mało nauczycieli o tym wie posiada nieograniczony potencjał edukacyjny w nauczaniu historii, sztuki, rozwijaniu procesów myślowych i kształtowaniu wielu potrzebnych umiejętności. Gra choć pewnie nie było to zamiarem programistów świetnie może się odnaleźć w warunkach szkolnych.

Zajęcia z Cywilizacją mogą być świetnym urozmaiceniem klasycznych lekcji historii. Jedynymi problemami jakie tak naprawdę stoją na drodze to kwestia „przeszkolenia” nauczycieli i komputery jakimi dysponuje placówka. Jednak jeśli uporamy się z powyższymi zajęcia dodatkowe/koło, które prowadzimy, a nawet lekcje mogą diametralnie zmienić postrzeganie historii przez uczniów, a nasze lekcje mogą stać się owocne jak nigdy.

Jak zacząć?

Żeby rozpocząć naszą przygodę z Cywilizacją musimy mieć około dziesięciu gier Cywilizacja oraz tyleż samo komputerów spełniających wymagania programu (w grę może grać 22 graczy równolegle- jednak rzadkością jest infrastruktura mogąca odpowiadać maksymalnym możliwościom produktou). Proponuję piątą część produktu, gdyż jest ona zaopatrzona już w dużą ilość modyfikacji, usprawnień i scenariuszy. Zanim zaczniemy nasze zajęcia ważne abyśmy znali dość dobrze już mechanizm gry i możliwości wykorzystania poszczególnych jej elementów. Do każdej lekcji potrzebny nam będzie rzutnik lub tablica interaktywna – to ostatnie rozwiązanie byłoby najbardziej efektywne. Na nich będziemy omawiali zagadnienia lekcyjne na podstawie zawartości widocznych w grze.

Znając już interfejs Cywilizacji, moment ich wyboru oraz pierwsze tury przygotowujemy bazę graficzną do lekcji czyli zbieramy pliki graficzne, filmiki, ewentualnie robimy prostą aplikację do tablicy interaktywnej. Cywilizacja jest grą chronologiczną więc zajęcia zaczynamy od tego od czego zaczynają się lekcje historii w szkole czyli najstarszych dziejów człowieka.

Lekcja przykładowa

Prehistoria

Grę rozpoczyna bardzo ciekawy krótki filmik (jest ich kilka w zależności czy posiadamy grę z dodatkami czy bez), który sam w sobie może już posłużyć jako kilkuminutowy materiał do nauki. Uruchamiamy go na tablicy interaktywnej i omawiamy punkty, na które chcielibyśmy zwrócić uwagę. Przechodzimy do momentu wyboru klimatu, ukształtowania kontynentów, temperatury oraz wielu innych czynników, które miały wpływ na rozwój cywilizacji ludzkiej i następnie cywilizacji. Równolegle możemy poruszyć następujące aspekty:

  • warunki naturalne, a rozwój ludzi (moment wyboru globalnych warunków naturalnych oraz startu cywilizacji)

  • nomadyzm i koczownictwo (pierwsze tury gry i odwieczne pytanie gracza i człowieka w historii „osiedlić się już czy szukać dalej?”)

  • wpływ intelektu i wiedzy na rozwój ludzkości (wybór pierwszych dziedzin nauki oraz podstaw kultury)

Po kilku turach z pewnością będziemy mieli ponad godzinę zajęć za sobą więc tak naprawdę gra nawet na dobrze się nie rozpoczęła. Jednak ilość wiedzy jaką można przekazać stanowczo przewyższa możliwości klasycznego podręcznika. Poza tym dzięki zjawisku immersji oraz swoistemu doświadczeniu w nauce w której doświadczalność jest czymś bardzo ciężkim uczeń zaczyna rozumieć historię i jest w stanie stać się jej prawdziwym badaczem. Ilość zajęć w cywilizacji jest praktycznie nieograniczona. Dzięki wspomnianej chronologii może nam posłużyć przez wiele godziny nauczania. Z czasem z tury na turę pojawiają się cuda nauki, „wielcy ludzie”, gra ewoluuje tak samo jak dziedziny związane z człowiekiem, a to także poszerza elementy równoległej lekcji.

Paradoksalnie tego typu zajęcia prowadza do zwiększenia czytelnictwa u młodych ludzi. Zainteresowani aspektami gry często sięgają po odpowiadające im pozycje literackie. Poza tym w trakcie zajęć podręcznik może leżeć obok klawiatury, a czekanie na kolejną turę jest świetnym momentem na pogłębienie wiedzy i zaplanowanie następnego ruchu.

Cywilizacja stanowczo jest grą, która może być używana w nauczaniu historii na poziomie ponadpodstawowym. Jej możliwości edukacyjne są nieograniczone i swobodnie może konkurować z podręcznikami do historii, a w rękach zaznajomionego z nią edukatora może stać się „energią atomową” edukacji historycznej.